Czartowska Skała

Czartowska Skała, znana również pod niemiecką nazwą Spitzberg, to wzniesienie o wysokości 463 m n.p.m., znajdujące się w południowo-zachodniej Polsce, na Pogórzu Kaczawskim, konkretnie na Pogórzu Złotoryjskim, w Pogórzu Zachodniosudeckim.

Wzniesienie jest położone na zachód od Parku Krajobrazowego Chełmy, około 6,5 km na północny zachód od Myśliborza, w województwie dolnośląskim. Jest to niewielkie powulkaniczne wzniesienie, mające kształt małego, lekko skrzywionego stożka, którego strony są podcięte wyrobiskami nieczynnych kamieniołomów.

Czartowska Skała, o stromych zboczach i wyraźnie podkreślonym wierzchołku, góruje samotnie w środkowo-zachodniej części Wzgórz Złotoryjskich, w środkowej części Parku Krajobrazowego Chełmy. Jej charakterystyczny wygląd wyraźnie odróżnia ją od otaczającego, płaskiego krajobrazu.

Wzniesienie o zróżnicowanej budowie geologicznej, składa się z bazaltów – wulkanitów mioceńskich, które stanowią część rdzenia dawnego wulkanu tarczowego wypełnionego lawą oraz pokrywy lawowej o zasadowej lawie. Bazanit budujący wzniesienie jest spękany i tworzy regularne słupy. Niższe partie zbocza pokrywają utwory soliflukcyjne, a u podnóża występują osady glacjalne, fluwioglacjalne.

Od strony północnej, wzniesienie jest porośnięte niewielkimi kępami drzew i krzewów. Na zboczu góry znajdują się wyrobiska po dawnym kamieniołomie, w których odsłonięto część dawnego komina wulkanicznego z wyraźną słupową oddzielnością bazaltu.

Od 1991 roku, Czartowska Skała jest pomnikiem przyrody nieożywionej i objęta jest ochroną prawną. Jest to również siedlisko wielu gatunków roślin chronionych, takich jak dziewięćsił bezłodygowy, storczyk męski, storczyk bzowy, wawrzynek wilczełyko i pierwiosnka wyniosła. Czartowska Skała jest więc miejscem o wielkim znaczeniu przyrodniczym, geologicznym i krajobrazowym.